Ο μπερλουσκονισμός έκανε απόβαση στον Πειραιά

Το γεγονός ότι η πολιτική εν γένει και η τοπική αυτοδιοίκηση ειδικότερα είναι πεδίο δράσης κρυφής ή φανερής ποικιλώνυμων συμφερόντων δεν μπορεί κανείς να το αρνηθεί. Παρόλ’ αυτά υπήρχε πάντα, τουλάχιστον μέχρι σήμερα, μια διαχωριστική γραμμή: Η πολιτική ήταν για τους πολιτικούς και το επιχειρείν για τους επιχειρηματίες. Ανάμεσα στα δύο αυτά πεδία διαμορφώθηκε στην Ελλάδα μια γκρίζα ζώνη ή σε άλλες περιπτώσεις σχετικά διαφανής, που ονομάστηκε διαπλοκή στην πρώτη περίπτωση και σύμπραξη στη δεύτερη. Η υποψηφιότητα των Γιάννη Μώραλη (υποψηφίου Δημάρχου) και Βαγγέλη Μαρινάκη (υποψηφίου Δημοτικού Συμβούλου) στον Δήμο Πειραιά έρχεται να ανατρέψει αυτή τη λεπτή ισορροπία, εγκαινιάζοντας νέα ήθη στην πολιτική ζωή που τίποτα θετικό δεν προοιωνίζονται.

Ο Βαγγέλης Μαρινάκης είναι μεγαλομέτοχος και πρόεδρος της ΠΑΕ Ολυμπιακός, της ποδοσφαιρικής ομάδας που έχει συνδεθεί με τον Πειραιά και παράλληλα, σύμφωνα με το βιογραφικό του που δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα της ομάδας, είναι επίσης “πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της διεθνούς ναυτιλιακής εταιρίας Capital Product Partners L.P. από το Μάρτιο του 2007 … Είναι Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Capital Maritime & Trading Corp. από την ίδρυσή της το Μάρτιο του 2005. Επίσης συμμετέχει και σε άλλες οικογενειακές επιχειρήσεις και διαθέτει σημαντικές επενδύσεις στον κλάδο της ενέργειας, της ναυτιλίας και του real estate”.

Ο Γιάννης Μώραλης πάλι είναι ο Δ’ αντιπρόεδρος της ΠΑΕ Ολυμπιακός και πρόεδρος της Σούπερ Λίγκας και το βιογραφικό του ουσιαστικά εξαντλείται στη σχεδόν εικοσαετή ενασχόλησή του με τον Ολυμπιακό. Σε συνέντευξή του το 2012 στην εφημερίδα Φως είχε δηλώσει χαρακτηριστικά για τον Ολυμπιακό ότι είναι “το πιο ισχυρό και το «κόμμα» που με συγκινεί απόλυτα. Το κοινωνικό φαινόμενο που αγαπώ και πιστεύω. Και τελικά, θεωρώ το ποδόσφαιρο και τον Ολυμπιακό πολύ πιο γοητευτικό από την πολιτική. Άλλωστε έχει πολλούς περισσότερους «ψηφοφόρους» από οποιονδήποτε συνδυασμό, ενώ μέσα από αυτόν «διαβάζεις» όλο τον εκλογικό χάρτη. Είναι το σημαντικότερο μέγεθος για της χώρας, ένα εν δυνάμει μαζικό κίνημα, στο οποίο τόσοι άνθρωποι νιώθουν ότι πάντα μπορούν να ανήκουν”.

Η ταυτόχρονη δήλωση υποψηφιότητας των δύο ερυθρόλευκων παραγόντων γεννά εξαρχής ερωτηματικά για την εξαρτημένη σχέση που έχει ο υποψήφιος Δήμαρχος από τον υποψήφιο σύμβουλο του συνδυασμού του. Αλλά αυτό είναι το λιγότερο. Το μείζον είναι ότι άνθρωποι των επιχειρήσεων (γιατί η ΠΑΕ είναι πάνω από όλα μια ανώνυμη εταιρεία) επιδιώκουν να πάρουν απευθείας τη διοίκηση των δημόσιων πραγμάτων, όταν μέχρι σήμερα δρούσαν κατά κύριο λόγο παρασκηνιακά. Βρισκόμαστε μπροστά στο φαινόμενο της επιχειρηματικοποίησης της πολιτικής και μάλιστα στην πιο επιθετική του μορφή, την ποδοσφαιροποίηση. Πρόκειται για το φαινόμενο που στην Ιταλία και διεθνώς ονομάστηκε μπερλουσκονισμός, καθώς το εισιτήριο του λεγόμενου “καβαλιέρε” για τον πολιτικό στίβο ήταν ακριβώς το ποδόσφαιρο. Επρόκειτο για μια εμπλοκή που σημαδεύτηκε μόνο από σκάνδαλα και σκοτεινές περιόδους διακυβέρνησης.

Η αποδοχή που φαίνεται να συναντά το φαινόμενο αυτό στη χώρα μας έχει ως βάση φυσικά τη γενική τάση απαξίωσης της πολιτικής και των πολιτικών. Κυριότερος παράγοντας όμως που ευνοεί την αποδοχή επιχειρηματιών – τεχνοκρατών σε θέσεις εξουσίας και ευθύνης είναι η διαδεδομένη άποψη ότι ο Δήμος (και ευρύτερα, το κράτος) είναι κι αυτός μια επιχείρηση που χρειάζεται έναν έμπειρο “διευθύνοντα σύμβουλο” για να ευημερήσει. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη διαστρέβλωση από το σόφισμα αυτό: Οι επιχειρήσεις λειτουργούν για κερδοσκοπικούς λόγους, οι κρατικοί φορείς για το κοινό καλό και την αναδιανομή του κοινωνικού – οικονομικού πλεονάσματος. Βάση του επιχειρείν είναι η ατομική πρωτοβουλία, βάση της δημόσιας διοίκησης είναι οι αρχές της δημοκρατίας και της δημόσιας λογοδοσίας.

Στην πραγματικότητα, τα επιχειρηματικά συμφέροντα βρίσκονται κατά κανόνα σε αντίθεση με τα κοινωνικά συμφέροντα, αν και αυτή η άποψη έχει πολλούς πολέμιους. Σε κάθε περίπτωση, η ταύτιση επιχειρηματιών και αιρετών δεν γίνεται “για το καλό του τόπου” όπως εντελώς ανέμπνευστα υποστηρίζουν οι εν λόγω υποψήφιοι. Οπωσδήποτε υποκρύπτει μια διαπάλη ατομικών συμφερόντων και προσωπικών επιδιώξεων με την κοινωνία σε ρόλο κομπάρσου – θεατή.

Πολιτικές παρενέργειες

Η επιλογή των Μαρινάκη – Μώραλη (γιατί αυτή είναι η σωστή σειρά) να διεκδικήσουν τη δημοτική αρχή του Πειραιά, πέρα από τις κοινωνιολογικές και πολιτικοφιλοσοφικές της προεκτάσεις έχει και καθαρά πολιτικές συνέπειες που δεν μπορούν να περάσουν απαρατήρητες.

Το σπουδαιότερο είναι ότι με τα σημερινά δεδομένα, η Νέα Δημοκρατία στις εκλογές του Μαΐου δεν θα μπορέσει να εκλέξει δήμαρχο της επιλογής του κόμματος σε καμία από τις μεγάλες πόλεις της χώρας. Με το προβάδισμα Καμίνη και την πολυδιάσπαση της κεντροδεξιάς στον Δήμο Αθηναίων, το προβάδισμα Μπουτάρη στη Θεσσαλονίκη και το διαφαινόμενο προβάδισμα της παράταξης του …Ολυμπιακού στον Πειραιά, ο μόνος μεγάλος Δήμος που διεκδικεί με αξιώσεις πρόσωπο προερχόμενο από τη ΝΔ είναι η …Λάρισα. Πρόκειται για μια σημαντική εξέλιξη σε επίπεδο πολιτικών εντυπώσεων που έχουν αναβαθμισμένο ρόλο σε ένα ρευστό πολιτικό τοπίο.

Επιπλέον, δεν αποκλείεται η υποψηφιότητα αυτή να πιέσει σημαντικά την επιλογή της Χρυσής Αυγής για την πόλη, που είναι ο βουλευτής Α’ Πειραιά, Νικόλαος Κούζηλος με την παράταξη της “Ελληνικής Αυγής”. Οι σχέσεις μεγάλης μερίδας των οργανωμένων οπαδών του Ολυμπιακού με τη Χρυσή Αυγή είναι ευρέως γνωστές και η υποψηφιότητα Μώραλη θα θέσει σοβαρά διλήμματα σε ένα μεγάλο εκλογικό ακροατήριο.

Του Γιώργου Λαουτάρη από τον Παλμό Γλυφάδας, 12/4/2014