Δήμοι: Μηχανισμοί επιβολής φόρων και ΕΝΦΙΑ;

Δήμοι: Μηχανισμοί επιβολής φόρων και ΕΝΦΙΑ;

Υπάρχει περίπτωση να γίνει ο ΕΝΦΙΑ δίκαιος φόρος;

Καταφατικά απάντησε ο πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας, Γιώργος Πατούλης, θέτοντας την προϋπόθεση να εισπράττουν το χαράτσι οι Δήμοι, αντί του κεντρικού κράτους.

Η παρουσίαση των προτάσεων της ΚΕΔΕ για μια “νέα στρατηγική για τα οικονομικά των Δήμων” που έγινε σε σχετική ημερίδα προ ημερών, ήταν εξόχως αποκαλυπτική για την αντίληψη που έχει η πλειοψηφία των δημάρχων της χώρας σχετικά με το μέλλον της αυτοδιοίκησης: Τη μετατροπή της σε μικρό, τοπικό κράτος.

Ο Γιώργος Πατούλης μίλησε για μια “νέα στρατηγική που θα διασφαλίσει στους ελληνικούς Δήμους μακροπρόθεσμα την οικονομική ανεξαρτησία και αυτοτέλειά τους έναντι της κεντρικής εξουσίας, την αποτελεσματική τους λειτουργία, προς όφελος των πολιτών, την ενίσχυση της διαφάνειας και το δημοκρατικό έλεγχο των αποφάσεων που λαμβάνονται, τη θεσμοθετημένη συμμετοχή των Δήμων στα ευρωπαϊκά προγράμματα χρηματοδότησης και την ικανότητά τους να αποτελούν ουσιαστικούς μοχλούς τοπικής ανάπτυξης”.

Εξειδικεύοντας την πρότασή του, περιέγραψε πώς εννοεί τη δημοσιονομική αποκέντρωση, δηλαδή τη μετατροπή των Δήμων σε μηχανισμούς απευθείας είσπραξης φόρων από τους δημότες. Όπως εξήγησε,

Με τη δημοσιονομική αποκέντρωση κανείς δεν μπορεί να κρυφτεί. Το κράτος καταρχήν δεν θα είναι αναγκασμένο συνέχεια να διαχειρίζεται τα διαρκή αιτήματα των φορέων της αυτοδιοίκησης για όλο και μεγαλύτερες επιχορηγήσεις. Θα κοπεί με τον τρόπο αυτό και ο ομφάλιος λώρος μιας ιδιότυπης συναλλαγής μεταξύ κεντρικής εξουσίας και αυτοδιοίκησης, που καθιστά τη χρηματοδότηση των Δήμων όμηρο των καλών σχέσεων των εκάστοτε δημάρχων με την εκάστοτε κυβέρνηση.

Πυλώνες της πρότασης που καταθέτει η ΚΕΔΕ είναι: Η μεταφορά του Φόρου Ακίνητης Περιουσίας στους δήμους, η στήριξη των τοπικών τουριστικών υποδομών, η εξυγίανση του τοπικού φορολογικού συστήματος, η δημιουργία μηχανισμού ελέγχου και είσπραξης των ιδίων εσόδων των δήμων ώστε να απεμπλακούν από τον εισπρακτικό μηχανισμό της ΔΕΗ, η δημιουργία εναλλακτικών αναπτυξιακών χρηματοδοτικών πόρων όπως για παράδειγμα η θεσμοθετημένη συμμετοχή των δήμων τόσο στο νέο ΕΣΠΑ, όσο και στο πακέτο Γιούνκερ και η δυνατότητα προσφυγής των ελληνικών δήμων στην ευρωπαϊκή χρηματοπιστωτική αγορά.

Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ αναφέρθηκε σε τρεις περιπτώσεις φορολογικής πολιτικής που κατά την άποψή του “μπορούν να μετατραπούν σε εργαλείο τοπικής ανάπτυξης για τους δήμους”: Τον ΕΝΦΙΑ, τον ΦΠΑ και στην αύξηση του ΦΠΑ στα ξενοδοχεία.

“Ο ΕΝΦΙΑ, τόνισε ο Γ. Πατούλης, είναι ένας οριζόντιος και άδικος φόρος όλοι το αναγνωρίζουμε. Δεν είναι άστοχο που ο ελληνικός λαός τον ονόμασε «χαράτσι»».

Και υπογράμμισε:

«Είναι εύλογο το ερώτημα: πώς είναι δυνατόν το χαράτσι να μετατραπεί σε έναν αναπτυξιακό και δίκαιο φόρο, αφού δεν καταργείται; Με έναν και μόνον τρόπο. Επιστρέφοντας στην κοινωνία, αν χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την εκτέλεση έργων στους Δήμους” είπε ο δήμαρχος Αμαρουσίου.

Και συνέχισε: “Ο Φόρος Ακίνητης Περιουσίας ουσιαστικά μετατρέπεται από χαράτσι που πηγαίνει για να πληρωθούν οφειλές στους δανειστές, σε χρηματοδοτικό εργαλείο για να χρηματοδοτηθούν οι Τοπικές Δημόσιες Δαπάνες”.

Για τη δε αύξηση στο ΦΠΑ των ξενοδοχείων σημείωσε: “Σίγουρα δημιουργεί προβλήματα ανταγωνιστικότητας η επιβολή αυξημένων συντελεστών ΦΠΑ. Όμως εφόσον δεν αποφευχθεί η επιβολή τους, πρέπει να αναζητήσουμε τρόπους να αξιοποιηθούν με τον καλύτερο δυνατόν τρόπο τα χρήματα που θα εισπραχθούν. Προτείνουμε, κάτι το οποίο είμαι σίγουρος ότι θα αποδεχθούν με χαρά και οι επιχειρηματίες του τουρισμού, ένα μέρος ή και το σύνολο της αύξησης που θα επιβληθεί, να κατευθυνθεί μέσω των ΚΑΠ, στους τουριστικούς δήμους και να χρηματοδοτεί αποκλειστικά τοπικές τουριστικές αναπτυξιακές υποδομές”.

Φορολογία κατά …τόπους

Η πρόταση της ΚΕΔΕ για τη δημοσιονομική αποκέντρωση και τη μετατροπή των Δήμων σε μηχανισμούς είσπραξης των έμμεσων φόρων είναι σε λάθος κατεύθυνση.

Αρχικά, οι άδικοι έμμεσοι φόροι, όπως ο ΕΝΦΙΑ αλλά και ο ΦΠΑ, πρέπει να καταργηθούν, όχι να περάσουν σε άλλα χέρια, μιας και κατανέμονται σε όλους τους πολίτες ανεξαρτήτως εισοδηματικών κριτηρίων. Καταλαβαίνει κανείς πόσες αδικίες θα δημιουργηθούν αν αντί για μια ενιαία φορολογική πολιτική, δημιουργηθούν 325 κατά τόπους φορολογικές νομοθεσίες και πρακτικές, όσοι και οι καλλικρατικοί δήμοι.

Περαιτέρω, η “αποκέντρωση” αυτή δεν ενισχύει την αυτοδιοίκηση ως έννοια, αν δεν συνοδεύεται από μια ριζική δημοκρατική μεταρρύθμιση του θεσμού. Απλώς ενισχύει τους δημάρχους, ως τοπικούς άρχοντες, στο μόνιμο και κλιμακούμενο ανταγωνισμό τους με την κεντρική διοίκηση.

Η σημερινή άλλωστε κατανομή των πόρων της αυτοδιοίκησης με πληθυσμιακά και άλλα αναπτυξιακά κριτήρια (που σύντομα η κυβέρνηση θα αναθεωρήσει, όπως έχει ανακοινώσει) δεν είναι επιτρεπτό να αντικατασταθεί από μια οικονομική πολιτική μικροκλίμακας, που θα πρέπει να συγκεντρώνει πόρους μόνο από τους δημότες. Κάτι τέτοιο είναι βέβαιο ότι θα εκτινάξει τις ανισότητες και θα επιβαρύνει περαιτέρω τους φορολογούμενους.

[Δημοσιεύτηκε στον Παλμό Γλυφάδας, 27 Ιουνίου 2015]