Τα έσοδα των αρχαιολογικών χώρων εποφθαλμιούν οι Δήμοι

Τα έσοδα των αρχαιολογικών χώρων εποφθαλμιούν οι Δήμοι

Η διεκδίκηση πόρων για τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης έχει γίνει …δεύτερη φύση των δημάρχων, ειδικά στα χρόνια της λιτότητας που επέβαλαν τα μνημόνια.

Στο μεγάλο κατάλογο των απαιτήσεων της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος από το κράτος προστέθηκε ένα νέο σημείο προ λίγων μηνών, κατά το τακτικό συνέδριο της Ένωσης: Οι εισπράξεις των μουσείων και των αρχαιολογικών χώρων.

Στο αίτημά τους αυτό, οι δήμαρχοι και ο επικεφαλής τους, Γιώργος Πατούλης, βρήκαν έναν πραγματικά απρόσμενο σύμμαχο: Την κοινοβουλευτική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ, 51 μέλη της οποίας κατέθεσαν στις 9 Φεβρουαρίου ερώτηση προς τους υπουργούς Εσωτερικών και Πολιτισμού, στην οποία επιχειρηματολογούν γιατί οι Δήμοι πρέπει να παίρνουν ποσοστά από τα εισιτήρια των πολιτιστικών χώρων και πιέζουν παράλληλα την κυβέρνηση να νομοθετήσει σχετικά.

Η συζήτηση όμως αυτή ξεσήκωσε τους αρχαιολόγους, που μέσω του Συλλόγου τους χαρακτήρισαν την τοποθέτηση “ακατανόητη ενέργεια” εκφράζοντας παράλληλα την “απόλυτη αντίθεσή” τους.

Από τον Οκτώβριο του 2017 ο Γιώργος Πατούλης εξέφρασε δημοσίως τη θέση του για τα έσοδα των αρχαιολογικών χώρων, μέρος των οποίων κατά την άποψή του, θα πρέπει να χορηγείται στην αυτοδιοίκηση. Λίγο αργότερα η άποψη αυτή αποτυπώθηκε στο ντοκουμέντο της Απόφασης του ετήσιου Τακτικού Συνεδρίου της ΚΕΔΕ στα Ιωάννινα ως εξής:

Το τακτικό συνέδριο της ΚΕΔΕ ομόφωνα αποφασίζει να ζητήσει την θεσμοθέτηση τέλους 10% επί των ετήσιων εισπράξεων σε αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία και λοιπούς πολιτιστικούς χώρους, υπέρ των Δήμων στα όρια των οποίων λειτουργούν οι ανωτέρω χώροι.

Οι Δήμοι στους οποίους λειτουργούν οι συγκεκριμένοι χώροι επιβαρύνονται με σημαντικά ποσά για την υποδοχή και την εν γένει εξυπηρέτηση των επισκεπτών, για θέματα καθαριότητας, συντηρήσεις, υποδομές κ.λπ.

Η διάθεση αυτού του ποσού σε συγκεκριμένες δράσεις, θα αφορά την καλύτερη εξυπηρέτηση των επισκεπτών και την προβολή των μνημείων του τόπου μας”.

Προφανώς όχι τυχαία, δύο μήνες κατόπιν, 51 βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος συνυπέγραψαν ερώτηση προς την κυβέρνηση στην οποία μεταξύ άλλων σημειώνουν:

Επειδή τα έσοδα από την επισκεψιμότητα των αρχαιολογικών χώρων που εισπράττονται από το Υπουργείο Πολιτισμού μέσω του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων είναι σημαντικά, δεδομένου δε του ανταποδοτικού χαρακτήρα τους, προτείνεται να αποδίδεται στους οικείους πρωτοβάθμιους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης ποσοστό από τις εισπράξεις των εισιτηρίων των αρχαιολογικών χώρων που ευρίσκονται εκτός των αστικών ζωνών αυτών.

Ειδικότερα, τα ποσά αυτά θα αξιοποιούνται, πάντα κατόπιν μελετών και εγκρίσεως από τις Τοπικές Εφορείες Αρχαιοτήτων, προκειμένου να εκτελούνται εργασίες για τον καθαρισμό και ευπρεπισμό του περιβάλλοντος χώρου των αρχαιολογικών χώρων, τη βελτίωση των οδών πρόσβασης σε αυτούς και συγκεκριμένα με διανοίξεις ή διαπλατύνσεις και διαμορφώσεις αυτών με υλικά συνάδοντα προς τον χαρακτήρα τους”.

Η εισαγωγή του θέματος στη Βουλή εξόργισε τους αρχαιολόγους που έκαναν λόγο με ανακοίνωση του Συλλόγου τους για πρόταση “ανυπόστατη και απαξιωτική για την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας”.

Στην ανακοίνωσή τους διαμαρτύρονται έντονα:

Η έννοια του «ανταποδοτικού τέλους» από την Αρχαιολογική Υπηρεσία προς τους Δήμους ωσάν οι αρχαιολογικοί χώροι να είναι επιζήμιοι για τις όμορες περιοχές, είναι παντελώς παράλογη και αντιστρέφει τις πραγματικές συνθήκες. Η ίδια η ύπαρξη των οργανωμένων και επισκέψιμων αρχαιολογικών χώρων αποτελεί στοιχείο ανάπτυξης και πηγή -σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις αποκλειστική- οικονομικής άνθισης των όμορων περιοχών και των κατοίκων τους”, επισημαίνουν.

Και συμπληρώνουν πως “η διαχείριση των εσόδων των εισιτηρίων από τους αρχαιολογικούς χώρους διενεργείται αποκλειστικά από το Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων, κεντρικό και ενιαίο ταμείο όλων των αρχαιολογικών χώρων της χώρας, με κύριο σκοπό την παροχή αυτάρκειας στην Αρχαιολογική Υπηρεσία για την αντιμετώπιση των μεγάλων αναγκών, την εξασφάλιση της καλής λειτουργίας των αρχαιολογικών χώρων, με ευπρεπή αναψυκτήρια και πωλητήρια, την προώθηση των απαλλοτριώσεων που εκκρεμούν χρόνια σε βάρος των πολιτών, την συμβολή στην προαγωγή της έρευνας και στην προβολή του αρχαιολογικού πλούτου της χώρας, με τα ποικίλα δημοσιεύματά του”.

Ποιος χρωστά σε ποιον;

Είναι αλήθεια ότι οι Δήμοι καλούνται να κάνουν τη βρώμικη δουλειά. Να μαζέψουν τα απορρίμματα, να διατηρούν το οδικό δίκτυο σε καλή κατάσταση, να φωτίζουν τους κοινόχρηστους χώρους, να φτιάχνουν τα πεζοδρόμια. Είναι επίσης αλήθεια ότι σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν, η αυτοδιοίκηση καλείται να αντεπεξέλθει στις ίδιες απαιτήσεις με σημαντικά μειωμένους πόρους και προσωπικό.

Η δύσκολη αυτή αποστολή δεν σημαίνει όμως ότι όλοι χρωστούν στους Δήμους. Ειδικά οι αρχαιολογικοί χώροι και τα σημεία πολιτιστικού ενδιαφέροντος δεν “κοστίζουν” στους Δήμους, το αντίθετο: Αποτελούν πόλο έλξης για εκατομμύρια τουρίστες κάθε χρόνο που “αιμοδοτούν” τις τοπικές κοινωνίες και παράλληλα την αυτοδιοίκηση. Η νομοθεσία έχει προβλέψει ώστε για κάθε ευρώ που εισπράττουν οι επαγγελματίες του τουρισμού (εστίαση, φιλοξενία, διασκέδαση κ.λπ.) να δίνουν ένα σημαντικό κομμάτι στους Δήμους.

Ούτε η λογική του επαίτη, ούτε όμως και η νοοτροπία του αρπακτικού αρμόζει στην αυτοδιοίκηση. Σε μια περίοδο όπου όλες οι εκφάνσεις του δημόσιου τομέα αντιμετωπίζουν την υποστελέχωση και την υποχρηματοδότηση, η λύση δεν είναι να διεκδικεί η μία υπηρεσία τα έσοδα της άλλης…

(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Παλμός Γλυφάδας, 3 Μαρτίου 2018)