Ένα φιρμάνι προσβλητικό για την αυτοδιοίκηση

Στο πρώτο άρθρο του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων αναφέρεται ότι “η Τοπική Αυτοδιοίκηση, ως έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας, αποτελεί θεμελιώδη θεσμό του δημόσιου βίου των Ελλήνων”. Στο ίδιο το Σύνταγμα κατοχυρώνεται ο ρόλος της αυτοδιοίκησης και οριοθετούνται με μεγάλη ακρίβεια τα όρια της σχέσης που έχουν οι τοπικές αρχές με την κεντρική κυβέρνηση: “Το Κράτος ασκεί στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης εποπτεία που συνίσταται αποκλειστικά σε έλεγχο νομιμότητας και δεν επιτρέπεται να εμποδίζει την πρωτοβουλία και την ελεύθερη δράση τους”, αναφέρεται στην παράγραφο 4 του άρθρου 102 στον καταστατικό χάρτη της χώρας.

Για δεκαετίες αυτά θεωρούνταν δεδομένα και απαραβίαστα. Η μνημονιακή ατζέντα όμως που έχει κυριαρχήσει στην πολιτική ζωή από το 2010, το λεγόμενο και “Παρασύνταγμα του Μνημονίου” όπως έχει χαρακτηριστεί από τον συνταγματολόγο Γιώργο Κατρούγκαλο, έχει επιβάλει μια “κατάσταση εξαίρεσης”, όπου τίποτα δεν είναι πια δεδομένο. Μόνο υπό αυτό το πρίσμα μπορούν να ερμηνευτούν τα όσα αναφέρονται σε έγγραφο με υπογραφή του Υπουργού Εσωτερικών, Γιάννη Μιχελάκη και ημερομηνία 23 Δεκεμβρίου 2013 που απευθύνεται προς “τους δήμους και τις αποκεντρωμένες διοικήσεις της χώρας”. Θέμα του είναι η “τήρηση προθεσμιών για την ψήφιση και τον έλεγχο νομιμότητας των προϋπολογισμών των δήμων έτους 2014”.

Σε αυτό, το ΥΠΕΣ αναφέρει την προβλεπόμενη διαδικασία και τις αυστηρές προθεσμίες για την κατάρτιση και ψήφιση των προϋπολογισμών των δήμων. Μέχρι εδώ όλα καλά. “Ο προϋπολογισμός θα πρέπει μέχρι την 31.12.2013 να έχει υποβληθεί στις οικείες αποκεντρωμένες διοικήσεις και να έχει ολοκληρωθεί ο έλεγχος αυτού”, σημειώνεται.

Όμως αμέσως παρακάτω ξεκινά μια άκρως αμφιλεγόμενη διατύπωση που καταλαμβάνει μια παράγραφο του εγγράφου: “Τα ανωτέρω ισχύουν και στην περίπτωση που η δημοτική αρχή έχει απολέσει τη στήριξη της πλειοψηφίας του δημοτικού συμβουλίου”, αναφέρεται. Και συνεχίζει με υπογράμμιση: “Η μη προσέλευση στις συνεδριάσεις καθώς και η άρνηση ψήφισης του προϋπολογισμού αναιτιολόγητα από τα μέλη του δημοτικού συμβουλίου, χωρίς δηλαδή την παραπομπή σε ειδικές επισημάνσεις, που θα συνοδεύονται από αντιπροτάσεις ως προς το περιεχόμενο του προϋπολογισμού (π.χ. εγγραφές προτεινόμενων ποσών σε ΚΑΕ), οι οποίες εννοείται ότι πρέπει να είναι σε συμφωνία με την ισχύουσα νομοθεσία και ανάλογες των οικονομικών δυνατοτήτων των δήμων, δύναται να στοιχειοθετήσει σοβαρή παράβαση καθήκοντος”.

Τι λέει ο υπουργός; Ότι ο δημοτικός σύμβουλος διατάσσεται να υπερψηφίσει τον προϋπολογισμό που έχει συνταχθεί με υποδείξεις του Παρατηρητηρίου Οικονομικής Αυτοτέλειας με την απειλή πειθαρχικών ευθυνών. Η πολιτική με άλλα λόγια απαγορεύεται και επιτρέπεται μόνον η συμμόρφωση των αιρετών με ό,τι υπαγορεύει άνωθεν η κυβέρνηση διά των μηχανισμών επιβολής της.

Η “ισχύουσα νομοθεσία” που επικαλείται το φιρμάνι του υπουργού Εσωτερικών ως απαραβίαστο όριο, συνιστά πλέον ένα πολύπλοκο δίκτυο απαγορεύσεων που πρόσφατα έχει καταστήσει την κατάρτιση των προϋπολογισμών μια τεχνοκρατική διαχείριση οδηγιών. Για παράδειγμα, απαγορεύεται να μην είναι ισοσκελισμένος ο προϋπολογισμός, ενώ ορίζεται με σαφήνεια το ύψος των προσδοκώμενων εσόδων, απαγορεύοντας την αισιοδοξία για τις εισπράξεις. Παλιότερη εγκύκλιος καθόριζε περιοριστική πολιτική μεταξύ άλλων στα προνοιακά επιδόματα και τα κοινωνικά βοηθήματα. Κι όλα αυτά στο πλαίσιο μιας άγριας περικοπής πόρων προς την αυτοδιοίκηση (την οποία η Κεντρική Ένωση δήμων Ελλάδας υπολογίζει σε 60%) που στην πραγματικότητα εκμηδενίζει σχεδόν τα περιθώρια άσκησης κοινωνικής πολιτικής και περιορίζει το ρόλο του Δήμου στην τακτοποίηση των λειτουργικών του εξόδων.

Το μοντέλο που αντιγράφεται για την τοπική αυτοδιοίκηση είναι αυτό του κοινοβουλευτικού βίου της χώρας. Σύμφωνα με αυτό, συμφωνίες – πακέτο με τους δανειστές κατατίθενται στην ολομέλεια της Βουλής προς επικύρωση, με τη μορφή ενός και μοναδικού άρθρου και κάτω από την άμεση απειλή της διαγραφής του βουλευτή και την καταστροφολογική ρητορική των μονόδρομων. Η μνημονιοποίηση των τοπικών κοινωνιών είναι πια γεγονός.

Το νόημα των εκλογών

Μόνον 120 ημέρες μας χωρίζουν από τη μέρα των δημοτικών και περιφερειακών εκλογών, αν τελικώς επισημοποιηθεί η απόφαση της κυβέρνησης να προηγηθεί ο πρώτος γύρος μία εβδομάδα σε σχέση με τις ευρωεκλογές. Όμως τι θα γράφουν τα προεκλογικά φυλλάδια των συνδυασμών, που κανονικά αυτές τις ημέρες πρέπει να τυπώνονται;

Δεν είναι τυχαίο ότι τη θέση των οραμάτων για την πόλη, την έχουν πάρει τεχνοκρατικές προτάσεις για την αποτελεσματική διαχείριση κοινοτικών πόρων και “αναπτυξιακών εργαλείων”. Όμως οι πόροι του ΕΣΠΑ, όσο κι αν εξιδανικεύονται, δεν αναπληρώνουν επ’ ουδενί την ανάγκη ύπαρξης εθνικών κονδυλίων και αυτοτελούς πολιτικής των ΟΤΑ. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι οι θέσεις “κοινωφελούς εργασίας”. Ποιος δήμος της χώρας, αν είχε τη δυνατότητα να επιλέξει, θα προτιμούσε να προσλάβει εργαζομένους για πέντε μόλις μήνες με τόσο χαμηλές απολαβές;

Αν πρέπει στη θέση των δημάρχων, των αντιδημάρχων και των δημοτικών συμβούλων να μπουν απλώς καλοί διαχειριστές, έμπειροι τεχνοκράτες, αφοσιωμένοι υφιστάμενοι της κυβέρνησης και πρωτοκολλητές των αποφάσεών της, τότε δεν χρειάζεται να γίνουν εκλογές. Ας γίνει ένας διαγωνισμός του ΑΣΕΠ ώστε να προσληφθούν οι καταλληλότεροι. Ας καταργήσουμε το “Α” στο αρκτικόλεξο ΟΤΑ (Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης) και να το κάνουμε “Δ” από το “διοίκηση” ή το “διεκπεραίωση”. Και ας σταματήσουμε την προεκλογική περίοδο ως ένα κακόγουστο αστείο.

Του Γιώργου Λαουτάρη από τον Παλμό Γλυφάδας (18 Ιανουαρίου 2014)