Η καθαριότητα και οι ιδιώτες: Από εκλογική πελατεία, στη λογική του εργολάβου

Η καθαριότητα και οι ιδιώτες: Από εκλογική πελατεία, στη λογική του εργολάβου

Με τον Μπουτάρη ή τον σκουπιδιάρη;

Η απεργία της ΠΟΕ-ΟΤΑ, που έληξε την Πέμπτη, έφερε για πρώτη φορά στην επικαιρότητα τόσο έντονα το ζήτημα της ιδιωτικοποίησης των δημοτικών υπηρεσιών καθαριότητας.

Φυσικά τη συζήτηση έφερε επιτακτικά στο τραπέζι το έγγραφο του Δήμου Θεσσαλονίκης που δημοσιεύτηκε στη “Διαύγεια” εν μέσω της απεργιακής κινητοποίησης των υπαλλήλων της καθαριότητας και είχε τίτλο “Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος – Απευθείας Ανάθεση για την εργασία αποκομιδής αστικών απορριμάτων του ∆ήµου Θεσσαλονίκης”.

Υπάρχουν πολλές λεπτομέρειες αυτής της συζήτησης που απουσιάζουν από το δημόσιο διάλογο και ρίχνουν φως στο ερώτημα αν θα έπρεπε να αναλάβουν τον καθαρισμό των πόλεων ιδιωτικές εταιρείες εν μέσω της απεργίας ή και γενικά.

Πρώτον, το κόστος για τον Δήμο Θεσσαλονίκης, που πήρε προσφορές, θα ανερχόταν σε 192.000 ευρώ για 3 μέρες. Με άλλα λόγια ο δήμος θα πλήρωνε 64.000 ευρώ την ημέρα σε μια εταιρεία για να μαζέψει 400 τόνους σκουπιδιών (αυτή είναι η ημερήσια “παραγωγή” σκουπιδιών της Θεσσαλονίκης) ή αλλιώς το κόστος αποκομιδής ανέρχεται σε 160 ευρώ τον τόνο.

Κι αυτά ενώ την ίδια στιγμή το μόνιμο προσωπικό θα πληρωνόταν κανονικά την εργασία του κι ας μην έβγαινε στους δρόμους, καθώς η μορφή αγώνα της ΠΟΕ-ΟΤΑ ήταν η κατάληψη των αμαξοστασίων από τους συμβασιούχους.

Έχει μεγάλο ενδιαφέρον η δήλωση του Γενικού Γραμματέα του Δήμου Θεσσαλονίκης, Θωμά Ψαρρά, ως προς τη νομιμότητα της διαδικασίας που επιλέχθηκε, δηλαδή της απευθείας ανάθεσης για ένα τόσο σημαντικό ποσό.

Το στέλεχος του Δήμου τόνισε ότι η Επίτροπος απάντησε θετικά σε σχετικό ερώτημα! “Επειδή πρόκειται για ζήτημα κατεπείγον, για λόγους δημοσίου συμφέροντος και κινδύνου για τη δημόσια υγεία, δεν θα υπάρξει πρόβλημα νομιμότητας”, είπε ο κ. Ψαρράς μεταφέροντας τη γνώμη της δικαστικού που αποφαίνεται για τη νομιμότητα των αποφάσεων.

Το δεύτερο σημείο που αξίζει να υπογραμμιστεί είναι το γεγονός ότι η ανάθεση υπηρεσιών καθαριότητας σε ιδιώτες είναι ένα καθεστώς που έχει καθιερωθεί από το 2011.

Πρόκειται για τον νόμο 3979/2011, το άρθρο 61 του οποίου ορίζει ότι μπορούν οι Δήμοι να συνάπτουν συμβάσεις παροχής υπηρεσιών για την καθαριότητα των κοινόχρηστων χώρων ως εξής: “Με αιτιολογημένη απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, η οποία λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μελών, τεκμηριώνεται η αδυναμία εκτέλεσης συγκεκριμένων υπηρεσιών με ίδια μέσα του δήμου και καθορίζονται, ιδίως, το αντικείμενο των παρεχόμενων υπηρεσιών, η διάρκεια και η περιοχή, εντός της οποίας αυτές παρέχονται”.

Κάποιοι Δήμοι της χώρας, όπως π.χ. ο Δήμος Προποντίδας στη Χαλκιδική, έχουν ήδη προχωρήσει σε αυτή την επιλογή για να καλύψουν τις αυξημένες εποχιακές τους ανάγκες, επομένως η πρόταση “βάλτε τους ιδιώτες στην καθαριότητα” παραβιάζει ανοιχτές θύρες.

Είναι όμως πολύ διαφορετικό να καλύπτει κανείς έκτακτες ανάγκες για τις οποίες το προσωπικό του δήμου δεν επαρκεί, από το να καλύπτει ανάγκες που δημιουργήθηκαν λόγω μίας απεργίας, όπως επιχείρησε να κάνει ο Δήμος Θεσσαλονίκης. Το δεύτερο λέγεται ανταπεργία ή λοκ άουτ, μια πρακτική απαγορευμένη από τον “συνδικαλιστικό νόμο” του 1982.

Το τρίτο στοιχείο που λείπει συνήθως από τη συζήτηση περί δημοτικής καθαριότητας είναι η διασάφηση του ποιος είναι θύτης και ποιος θύμα.

Στις απεργίες, όταν μαζεύονται τα σκουπίδια σε βουνά, τα βάζουν όλοι με τους εργαζόμενους ξεχνώντας όμως ότι αυτοί είναι τα πραγματικά θύματα: Κάνουν την πιο βρώμικη δουλειά στη χώρα, με τις πολιτικές ηγεσίες να τους κρατούν σε μια απαράδεκτη ομηρεία, λόγω του ανασφαλούς και εφήμερου χαρακτήρα της εργασιακής σχέσης.

Πολύ πριν την έλευση της τρόικας, κατά τη διάρκεια του “πάρτι” που έχουν περιγράψει πολλοί, λίγοι Δήμαρχοι προνόησαν ώστε οι Υπηρεσίες Καθαριότητας να στελεχωθούν με μόνιμο προσωπικό, που ανέκαθεν κάλυπτε (αυτές τις περίφημες) πάγιες και διαρκείς ανάγκες.

Οι Δήμαρχοι και οι κυβερνώντες χρησιμοποίησαν τους συμβασιούχους διαχρονικά ως πολιτική πελατεία, τάζοντας μονιμοποίηση. Η ιδιωτικοποίηση με απόλυση των σημερινών συμβασιούχων όμως θα τιμωρήσει τα θύματα αυτής της ιστορίας…

Η λογική του εργολάβου

Η πολιτική θέση για μικρότερο δημόσιο τομέα και για Δήμους που θα απαλλαγούν από προσωπικό και αρμοδιότητες ώστε να αναλάβουν τομείς οι ιδιώτες βασίζεται εν πολλοίς και κερδίζει “πόντους” στον πολιτικό διάλογο κυρίως λόγω της απίστευτης γραφειοκρατίας του Δημοσίου.

Πραγματικά, ένας Δήμος αργεί εξωφρενικά πολύ για να αγοράσει ανταλλακτικά για τα απορριμματοφόρα, να προσλάβει προσωπικό, να τοποθετήσει νέους κάδους κ.ο.κ. Ένας ιδιώτης μπορεί να επιλύσει τέτοια ζητήματα αστραπιαία.

Υπάρχει όμως σημαντικό κόστος γι’ αυτή την επιλογή.

Ακόμη κι αν το χρηματικό κόστος για τον Δήμο παραμείνει ίδιο ή και μειωθεί, αυτή η επιλογή θα έχει αντανάκλαση κατ’ εξοχήν πάνω στους εργαζόμενους. Πρώτον, επειδή παρεμβάλλεται ένας μεσάζων που επιθυμεί να βγάλει κέρδος (άρα θα συμπιέσει τους μισθούς) και δεύτερον επειδή η συμπίεση των εξόδων μπορεί να έχει άμεσο αντίκτυπο στις συνθήκες ασφάλειας και εν γένει εργασίας του προσωπικού.

Το ίδιο συμβαίνει και με τα κινέζικα προϊόντα που διατίθενται πάμφθηνα στην αγορά. Αυτό οφείλεται κατά βάση στην εξευτελιστικά αμειβόμενη εργασία παιδιών και ενηλίκων. Θέλουμε αυτή η κινεζοποίηση να γενικευτεί σε όλους τους τομείς της οικονομίας;

Οι υπάλληλοι των υπηρεσιών καθαριότητας κάνουν μια άθλια δουλειά, υπό άθλιες συνθήκες. Αφού δεν μπορούμε να κάνουμε τη δουλειά καλύτερη, ας κάνουμε τις συνθήκες.

(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Παλμός Γλυφάδας, 1 Ιουλίου 2017)