Η αυτοδιοίκηση σε κομματική αποστολή

Η αυτοδιοίκηση σε κομματική αποστολή

Υπάρχει μια μεγάλη υποκρισία στην αυτοδιοίκηση.

Στον προεκλογικό χρόνο, κατά τις τελευταίες αναμετρήσεις και ειδικά στις τοπικές εκλογές του 2014, οι συνδυασμοί απαρνούνται την κομματική τους προέλευση και ταυτότητα. Μετά την απομάκρυνση εκ της κάλπης όμως, οι αιρετοί ανασύρουν τα στενά πολιτικά τους “πιστεύω” με κάθε ευκαιρία.

Έτσι παρατηρείται το άκρως παράδοξο φαινόμενο να εκλέγονται από το λαό “ανεξάρτητοι” υποψήφιοι και συνδυασμοί, όμως σε διάστημα πολύ βραχύ μετά τις εκλογές, τα όργανα της αυτοδιοίκησης, οι 13 Περιφερειακές Ενώσεις Δήμων, η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) και η Ένωση Περιφερειών Ελλάδας (ΕΝΠΕ), να συγκροτούνται από άκρως κομματικές ομαδοποιήσεις και αναλόγως παρασκηνιακές συμφωνίες. Οι διοικήσεις έπειτα των οργάνων αυτών ενεργούν αυτονομημένα, λογοδοτώντας αποκλειστικά σε κομματικά γραφεία και ποτέ στους δημότες.

Το πρόβλημα βρίσκεται στο γεγονός ότι οι δημοτικές κατά βάση πλειοψηφίες (και πολύ λιγότερο οι περιφερειακές) χτίζονται με τοπικά πολιτικά προγράμματα και στη βάση των διαπροσωπικών σχέσεων, αφήνοντας στην άκρη τα μεγάλα ζητήματα της πολιτικής με Π κεφαλαίο.

Σε κανένα πρόγραμμα δημοτικού συνδυασμού δεν θα δει ποτέ κανείς θέσεις για τις προτεραιότητες στον Προϋπολογισμό του κράτους ή για την εξωτερική πολιτική. Κι όμως, οι αιρετοί που προσέχουν επιμελώς προεκλογικά τα λόγια τους, ώστε να μη δυσαρεστήσουν πολιτικά κανένα μέλος του δημοτικού τους ακροατηρίου, όταν έρχεται κάποια κρίσιμη στιγμή ανακαλούν την κομματική τους ένταξη.

Δύο είναι τα πολύ πρόσφατα παραδείγματα αυτού του είδους της θεσμικής …παρασπονδίας με αρνητικό πρωταγωνιστή την ΚΕΔΕ.

Πρώτα, η συντονισμένη άρνηση ενός μεγάλου αριθμού Δήμων, υπό την καθοδήγηση της ΚΕΔΕ, να εφαρμόσουν την απόφαση της κυβέρνησης (πρώτα με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου και μετά με νόμο της Βουλής) για μεταφορά των αποθεματικών των Δήμων στην Τράπεζα της Ελλάδος. Επρόκειτο για μια άρνηση που είχε μεν αυτοδιοικητικό μανδύα (την επένδυση των ταμειακών διαθεσίμων με τρόπο που θα αποφασίσει το Δημοτικό Συμβούλιο), ωστόσο οι τοποθετήσεις του προέδρου της ΚΕΔΕ Γιώργου Πατούλη πρόδιδαν έναν καθαρά πολιτικό και κομματικό χειρισμό, όταν για παράδειγμα στις ανακοινώσεις του άσκησε κριτική στη διαπραγματευτική ικανότητα της κυβέρνησης με τους εταίρους – δανειστές.

Δεύτερο παράδειγμα “κομματικής αποστολής” της αυτοδιοίκησης ήταν η πρόσφατη στράτευση της ΚΕΔΕ ως θεσμού υπέρ του “ναι” στο δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015. Ακόμη κι αν το “ναι” όσο και το “όχι” ήταν διακομματικά, η χρήση της θεσμικής “ταμπέλας” για τη συγκεκριμένη πολιτική θέση, έγινε καθ’ υπέρβαση της εντολής των δημοτών προς τους συγκεκριμένους δημάρχους. Πόσω μάλλον, όταν το αρχικό ψήφισμα της ΚΕΔΕ τέθηκε ως εισήγηση προς υιοθέτηση στα Δημοτικά Συμβούλια της χώρας. 

Ο Γιώργος Πατούλης δεν έκρυψε στις δημοτικές εκλογές στο Μαρούσι την κομματική του ταυτότητα, δηλώνοντας ότι προέρχεται από τη ΝΔ, ωστόσο ηγήθηκε ενός ανεξάρτητου συνδυασμού. Τοποθετούμενος ωστόσο ως πρόεδρος της ΚΕΔΕ τόσο πριν το δημοψήφισμα όσο και μετά, υπερέβη το θεσμικό του ρόλο. Ειδικά προκάλεσε εντύπωση η ανακοίνωση του προέδρου της ΚΕΔΕ για το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, στην οποία σχολιάζει τη …διαδοχή του Αντώνη Σαμαρά. Σημειώνει ο Γιώργος Πατούλης: “Οι διεργασίες που δρομολογούνται στο εγχώριο κομματικό σύστημα και στον ευρύτερο χώρο της Κεντροδεξιάς, πρέπει να έχουν ουσιαστικό πολιτικό περιεχόμενο και να μην εξαντληθούν απλά στην αλλαγή προσώπων κομματικών ηγεσιών”.

Σε συνέντευξή του στις 8 Ιουλίου στο ραδιοσταθμό Παραπολιτικά FM προχώρησε ένα βήμα παραπέρα. Απαντώντας σε ερώτηση για την εμπλοκή του ονόματός του στα πρόσωπα που θα διεκδικήσουν την αρχηγία της ΝΔ, ο δήμαρχος Αμαρουσίου αρκέστηκε να δηλώσει “απλός στρατιώτης” που προτίθεται να προσφέρει από όποια θέση. Είναι αυτή η θέση ανεκτή για έναν τοπικό άρχοντα;

Αυτοδιοίκηση και πολιτική κρίση

Προσοχή: Δεν υποστηρίζουμε ότι οι αιρετοί πρέπει να κρύβουν τις απόψεις τους. Αντιθέτως, το σωστό είναι οι όποιες θέσεις να εκτίθενται χωρίς δισταγμούς στην έγκριση των δημοτών, την ώρα που πρέπει, δηλαδή σε περιόδους εκλογών.

Το μεμπτό είναι οι όποιες τοποθετήσεις να βγαίνουν σαν άσοι στο μανίκι στο μέσο της παρτίδας, για την εξασφάλιση καλύτερων θέσεων στο στίβο της προσωπικής πολιτικής ανέλιξης.

Δεν είναι άποψη της στήλης ότι τα κόμματα είναι γενικά κάτι “κακό” όπως θέλει να παρουσιάσει ένα αντιδημοκρατικό και σκοταδιστικό στην ουσία του ρεύμα απόρριψης της μεταπολίτευσης. Ρίζα της σημερινής πολιτικής κρίσης που σοβεί δεν είναι η ύπαρξη κομμάτων, δηλαδή ενώσεων από ομοϊδεάτες που διεκδικούν την ψήφο των πολιτών στα δημοκρατικά πολιτεύματα. Το πρόβλημα βρίσκεται στην αυτονόμηση των κομμάτων από την κοινωνία και τους ψηφοφόρους, ως οργανισμών άσκησης εξουσίας (κρυφά και φανερά) και η λειτουργία τους ως πελατειακών μηχανισμών.

Θα πρέπει να ρωτήσουμε λοιπόν: Πώς η αυτοδιοίκηση θα περιφρουρήσει την αυτονομία του ρόλου της, όταν εμπλέκεται ενεργά στα μεγάλα ζητήματα της κεντρικής πολιτικής διαπάλης παίρνοντας συγκεκριμένη θέση;

[Δημοσιεύτηκε στον Παλμό Γυλφάδας, 11-7-2015]