Φούντωσε η ονοματολογία στα 3Β

Φούντωσε η ονοματολογία στα 3Β

Το έναυσμα για τη μετονομασία του Δήμου Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης έδωσε ο νέος δήμαρχος, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, ανοίγοντας εκ νέου μια συζήτηση που είχε για καιρό κοπάσει.

Με πρωτοβουλία της δημοτικής αρχής, διενεργείται στην ιστοσελίδα του Δήμου ηλεκτρονική δημοσκόπηση με ερώτημα αν οι επισκέπτες της επιθυμούν την αλλαγή του ονόματος “Δήμος Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης”. Προφανώς, αυτό είναι το πρώτο βήμα για την έναρξη του σχετικού διαλόγου. Ο διάλογος αυτός που έχει ήδη πάρει “φωτιά” με την ονοματολογία να φουντώνει και πάλι, γίνεται όμως με εντελώς λάθος όρους.

Ο Δήμος δεν είναι τίποτε περισσότερο από ένα Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου ή αν προτιμάτε, μια δημόσια υπηρεσία. Οι αρμοδιότητές του είναι μεν τοπικού χαρακτήρα, αλλά η εν γένει φιλοσοφία της συγκρότησής του δεν διαφέρει για παράδειγμα από μια Δημοσία Οικονομική Υπηρεσία (που και αυτή με τη σειρά της έχει τοπικό προσδιορισμό).

Ο τίτλος του Δήμου έχει πολύ συγκεκριμένες χρήσεις: Στη σήμανση των οδών, στα επίσημα έγγραφα, στα ψηφοδέλτια των δημοτικών συνδυασμών, στη δημοσιογραφική γλώσσα που καλύπτει τις δημόσιες συνεδριάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου. Με άλλα λόγια, όπως και να ονομαστεί ένας Δήμος, ανεξαρτήτως των ορίων του, αυτό δεν μπορεί να επηρεάσει τα υπαρκτά τοπωνύμια. Θα εξακολουθήσουμε να διακρίνουμε την παραλία της Βούλας από την παραλία της Βάρκιζας, για λόγους ευκρινούς επικοινωνίας. Η Λίμνη, αυτό το μνημείο της φύσης, δεν μπορεί παρά να φέρει τον προσδιορισμό “Βουλιαγμένης” όσες νέες ονομασίες και να πάρει ο Δήμος. Τα ραντεβού των κατοίκων δεν θα μπορέσουν ποτέ να δοθούν στην “πλατεία Δήμου Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης” ή όπως αλλιώς αυτός ονομαστεί, γιατί τότε δεν θα είναι καθόλου ορισμένα.

Αρκετοί υποστηρίζουν ότι η ενοποίηση των Δήμων που προέκυψε μετά το 2010 πρέπει να αντανακλάται στην ονομασία του νέου φορέα. Ακόμη κι αν αυτό είναι σωστό, πρέπει η αντίληψη αυτή να μπει στις σωστές της διαστάσεις: Πρόκειται για μια διοικητική και μόνο ενότητα, την οποία επινόησαν κάποιοι τεχνοκράτες του υπουργείου Εσωτερικών πριν τέσσερα χρόνια, έχοντας πολιτικό προϊστάμενο τον Γιάννη Ραγκούση. Ποια ήταν τα κριτήρια αυτής της ενοποίησης; Πρώτον, η διακηρυγμένη πολιτική αποκέντρωσης του κράτους. Δεύτερον, η πολιτική επιλογή συγκεντροποίησης των πρώην δήμων σε νέες ενότητες, μικρότερες στον αριθμό σε σχέση με την πρώτη αυτοδιοικητική μεταρρύθμιση (το πρόγραμμα “Καποδίστριας”) για λόγους εξοικονόμησης πόρων. Τρίτον, γεωγραφικά δεδομένα οδήγησαν σε επιμέρους ενοποιήσεις. Μόνο δευτερευόντως διαδραμάτισαν κάποιο ρόλο ιστορικά, πολιτιστικά και άλλα δεδομένα, και αυτά έγιναν δεκτά από την τότε πολιτική ηγεσία κάτω από την πίεση του πολιτικού κόστους.

Επί της ουσίας, η ενοποίηση των πρώην δήμων σε έναν δεν μπορεί επουδενί να αλλάξει το γεγονός ότι μιλάμε για χωριστές πόλεις. Χωριστές με την έννοια της διαφορετικής δημογραφικής, κοινωνικοπολιτικής, πολιτισμικής σύνθεσης και μάλιστα σε ένα βάθος χρόνου. Ακόμη και οι πιο ρομαντικοί οραματιστές μια ενιαίας πόλης δεν μπορούν να παραγνωρίσουν το γεγονός ότι στο Δίλοφο της Βάρης βόσκουν ακόμη και σήμερα πρόβατα, ενώ στο Πανόραμα της Βούλας γεμίζουν πισίνες. Ότι οι κεντρικοί δρόμοι της Βάρης δεν έχουν καν πεζοδρόμια, τη στιγμή που σχεδιάζεται εκ νέου η διαμόρφωση του πεζόδρομου της Βασιλέως Παύλου στη Βούλα.

Δεν υπάρχει καλύτερος μάρτυρας για το γεγονός ότι οι τοπικιστικού τύπου διαιρέσεις ισχύουν σε μεγάλο βαθμό στις τρεις υποτίθεται ενοποιημένες πόλεις από τη ρητορική που ανέπτυξαν στις πρόσφατες εκλογές οι δύο διεκδικητές της δημαρχίας. Η ανακοίνωση της παράταξης Κωνσταντέλλου μετά την πρώτη Κυριακή των εκλογών κατήγγειλε την “αλαζονεία των πέντε «γνωστών» οικογενειών της ολιγαρχίας της Βουλιαγμένης” και υπενθύμιζε ότι “οι 5.800 πολίτες που ψήφισαν τους άλλους συνδυασμούς στη Βούλα και τη Βάρη, υπερτερούν συντριπτικά έναντι των αντίστοιχων 740 της Βουλιαγμένης”. Ο Σπύρος Πανάς στις προεκλογικές του ομιλίες, πάσχιζε να αποδείξει ότι δεν τον δένει κάτι αποκλειστικά με τη Βουλιαγμένη, αφού όπως υποστήριζε, πλέον ζει στη Βούλα και έχει την επιχείρησή του στη Βάρη. Πού την είδατε την ενότητα;

Δεν χρειάζονται  νέα ονόματα

Τα τοπωνύμια έχουν πολύ μεγάλη αξία στη γλωσσολογία, καθώς αποκαλύπτουν πολλά για την ιστορία των γλωσσών. Βασικό τους χαρακτηριστικό, έναντι των υπόλοιπων κατηγοριών λέξεων, είναι ότι αντιστέκονται σθεναρά στη γλωσσική αλλαγή. Και αυτό πρέπει να το έχουν κατά νου κάθε φορά όσοι εισηγούνται νέες ονομασίες. Στην πραγματικότητα, μια νέα ονομασία του Δήμου -και αυτή η συζήτηση δεν αφορά μόνο τα 3Β, αλλά και το Δήμο Ελληνικού – Αργυρούπολης ή τη Γλυφάδα που το συζητούσε το 2010- δεν θα αποτελέσει ποτέ τοπωνύμιο, τουλάχιστον στο ορατό μέλλον, παρά έναν διοικητικό γεωγραφικό προσδιορισμό μιας ευρύτερης περιοχής.

Δεν είναι χωρίς αξία η πρακτική που ακολουθήθηκε σε αρκετούς νέους “καλλικρατικούς” δήμους ή παλιότερες ενώσεις με το πρόγραμμα “Καποδίστριας”: Η πόλη ή το χωριό με τον περισσότερο πληθυσμό της νέας διοικητικής ενότητας αποκτούσε την έδρα του νέου Δήμου και η πόλη ή το χωριό με τη μεγαλύτερη ιστορία ή παλαιότητα ανεξαρτήτως μεγέθους έδινε το όνομα στον νέο Δήμο. Φυσικά μια τέτοια απόφαση δεν μπορεί να περάσει χωρίς αντιδράσεις και έχει μεγάλο πολιτικό κόστος. Δύσκολα θα δέχονταν όλοι οι κάτοικοι μια ονομασία όπως Δήμος Βάρης ή Δήμος Βούλας για όλους. Όμως είναι η πιο κοντινή στην πραγματικότητα, μετά τη σημερινή απόλυτα ισορροπημένη ονομασία.

[Δημοσιεύτηκε στον Παλμό Γλυφάδας, Σάββατο 20 Σεπτεμβρίου 2014]