Είναι δημοκρατική η παράταση θητείας των αυτοδιοικητικών αρχών;

Είναι δημοκρατική η παράταση θητείας των αυτοδιοικητικών αρχών;

Πυκνώνουν οι αναφορές του υπουργού Εσωτερικών για την πρόθεση της κυβέρνησης να παρατείνει τη θητεία των σημερινών δημοτικών και περιφερειακών διοικήσεων.

Πυρήνας στο σκεπτικό της απόφασης αυτής είναι η αποσύνδεση των ευρωπαϊκών από τις αυτοδιοικητικές εκλογές στο πλαίσιο της συνολικής θεσμικής μεταρρύθμισης που προωθεί το ΥΠΕΣ. Άμεση συνέπεια μιας τέτοιας απόφασης θα είναι η μετάθεση των δημοτικών και περιφερειακών εκλογών από τον Μάιο του 2019, όπως έχει οριστεί από τον ισχύοντα νόμο (τον “Καλλικράτη”) στο Φθινόπωρο του 2019.

Σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα, οι τοπικές κάλπες θα στηθούν την ίδια Κυριακή με τις ευρωεκλογές, όπως ακριβώς συνέβη και τον Μάιο του 2014. Η πενταετής θητεία των σημερινών τοπικών διοικήσεων λήγει στις 31 Αυγούστου 2019 και οι νέες εκλεγμένες διοικήσεις οφείλουν να αναλάβουν τα καθήκοντά τους την 1η Σεπτεμβρίου 2019.

Η κυβέρνηση επιθυμεί να τροποποιήσει τις ημερομηνίες αυτές.

Σε ραδιοφωνική του συνέντευξη στις 23 Ιανουαρίου (Real FM), ο Πάνος Σκουρλέτης τόνισε:

Αυτό που έχουμε καταρχήν συμφωνήσει στο πλαίσιο της κυβέρνησης και θα αποτυπωθεί στην επόμενη νομοθετική πρωτοβουλία του υπουργείου Εσωτερικών, μαζί με τις αλλαγές του «Καλλικράτη», είναι η μετάθεση για λίγους μήνες, της ημερομηνίας των αυτοδιοικητικών εκλογών, να πάει δηλαδή το Φθινόπωρο αντί για τον Μάιο του 2019. Είναι κάτι που ζητά και ο κόσμος της Αυτοδιοίκησης και να γίνεται η ανάληψη καθηκόντων, πια, των νέων αιρετών, από τον πρώτο μήνα του επόμενου έτους”.

Στην ομιλία του στο 9ο Περιφερειακό Συνέδριο για την Παραγωγική Ανασυγκρότηση στη Δυτική Ελλάδα, ο υπουργός Εσωτερικών έγινε ακόμη σαφέστερος, καθώς ξεκαθάρισε ότι είναι ζήτημα ημερών η κατάθεση νομοσχεδίου με ακριβώς αυτό το περιεχόμενο:

Με το νόμο που θα κατεβάσουμε τις επόμενες ημέρες, θα διαχωρίσουμε τις αυτοδιοικητικές εκλογές από τις ευρωεκλογές. Άρα λογικό είναι ότι θα προσδιοριστεί μία ημερομηνία το Φθινόπωρο του 2019”, είπε από την Πάτρα.

Πόσο θεμιτό ή δημοκρατικό όμως είναι να αποφασιστεί από τη Βουλή η παράταση κατά 4 μήνες της θητείας αιρετών αντιπροσώπων που εκλέχθηκαν να βρίσκονται στις θέσεις τους μέχρι τον Αύγουστο;

Αξίζει να σημειωθεί ότι η τρέχουσα αυτοδιοικητική θητεία είναι η μεγαλύτερη σε διάρκεια που υπήρξε μεταπολιτευτικά καθώς για πρώτη φορά μετά την ψήφιση του “Καλλικράτη” τέθηκε σε εφαρμογή η πενταετία.

Η προηγούμενη αυτοδιοικητική θητεία αντιθέτως ήταν “συρρικνωμένη” στα 3,5 χρόνια, προκειμένου η ημερομηνία των τοπικών εκλογών του 2014 να συμπέσει με τις ευρωεκλογές. Αυτή πάντως η ιδιομορφία της πρώτης μετά-Καλλικράτη δημοτικής και περιφερειακής περιόδου ήταν γνωστή στους ψηφοφόρους και τους υποψηφίους πριν τη διεξαγωγή των εκλογών του 2010.

Αυτή η κρίσιμη λεπτομέρεια είναι που λείπει στην τωρινή κυβερνητική πρωτοβουλία και την καθιστά αντιδημοκρατική σε πολιτικό επίπεδο (για το αν είναι συνταγματική σε νομικό επίπεδο θα αποφασίσουν τα αρμόδια όργανα της δικαιοσύνης).

Πώς θα διοικούν οι τοπικές αρχές γι’ αυτό το 4μηνο διάστημα από τον Σεπτέμβριο ως τον Δεκέμβριο του 2019, όταν η “εντολή” που έλαβαν από τους ψηφοφόρους έχει λήξει; Θα μπορούσε η κυβέρνηση άραγε με μια ανάλογη ενέργεια να μικρύνει τη θητεία των αιρετών της αυτοδιοίκησης; Ή μήπως βασίζεται στη σιωπηλή ανοχή των εν ενεργεία δημάρχων και περιφερειαρχών, οι οποίοι θα λάβουν ένα πολιτικό “δώρο” με την παράταση της παραμονής τους στην εξουσία;

Σχολιάζοντας στον “Παλμό” το ενδεχόμενο αυτό, ο νομικός και Συμπαραστάτης του Πολίτη στην Περιφέρεια Αττικής, Βασίλης Σωτηρόπουλος σημείωσε ότι η δημοκρατική εντολή που έδωσαν οι ψηφοφόροι “έχει νομοθετικά κατοχυρωμένο χρονικό ορίζοντα”. Σύμφωνα με την ανάλυσή του, όσοι θα έχουν δικαίωμα ψήφου τον Μάιο του 2019, “θα στερηθούν την ενάσκησή του από τυχόν παράταση της θητείας”…

Ευρωεκλογές και τοπικές εκλογές

Είναι λογικό να συνδέονται οι ευρωεκλογές με τις τοπικές εκλογές;

Η αλήθεια είναι ότι οικονομικοί κυρίως λόγοι υπαγόρευσαν στην τότε κυβέρνηση Σημίτη και τον υπουργό Εσωτερικών της, Γιάννη Ραγκούση, να θεσμοθετήσει τη σύνδεση αυτή το 2010. Η επιμήκυνση της θητείας των αιρετών της αυτοδιοίκησης από τέσσερα σε πέντε χρόνια και η πρόβλεψη να συμπίπτουν οι δύο εκλογικές διαδικασίες έφερνε εξοικονόμηση πόρων στο κράτος.

Από την άλλη μεριά όμως συντέλεσε στην υπερπολιτικοποίηση των τοπικών εκλογών που διεξήχθησαν σε ένα κλίμα πόλωσης όπου στο δημόσιο λόγο κυριαρχούσαν τα μεγάλα πολιτικά διακυβεύματα. Οι Ευρωεκλογές του 2014 ήταν οι πρώτες εκλογές κατά τις οποίες ο ΣΥΡΙΖΑ αναδείχθηκε πρώτο κόμμα της χώρας και σφραγίστηκαν από μια πολιτική αντιπαράθεση για τα ελληνικά, όχι τα ευρωπαϊκά επίδικα. Γεγονός που με τη σειρά του επηρέασε τουλάχιστον τις περιφερειακές εκλογές, που είχαν επίσης πολιτικό και όχι αυτοδιοικητικό πρόσημο.

Η αποσύνδεση των δύο εκλογικών διαδικασιών είναι ένα εύλογο αίτημα. Η κυβέρνηση όμως θα αποδείξει ότι δεν έχει ως κίνητρο βραχυπρόθεσμες πολιτικές σκοπιμότητες, αν όπως είναι εύλογο, τοποθετήσει την αλλαγή αυτή στις μεθεπόμενες τοπικές εκλογές, όταν δηλαδή όλοι θα γνωρίζουν εκ των προτέρων τους κανόνες.

(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Παλμός Γλυφάδας, 10 Φεβρουαρίου 2018)