Πικρές και σκοτεινές σκέψεις έφερε για κάθε ευαίσθητο άνθρωπο η είδηση του χαμού ενός νέου σε ηλικία δύτη στην κοντινή μας θάλασσα, στα δημοφιλή Λιμανάκια, της Βουλιαγμένης στις 22 Μαρτίου. Ήταν άνθρωπος της περιοχής και είχε στενούς δεσμούς με την τοπική κοινωνία, γνώριμος και αγαπητός. Και το κυριότερο, βρισκόταν στο ξεκίνημα μιας συναρπαστικής ζωής, της οποίας το νήμα κόπηκε απότομα.
Δεν αξίζει όμως στον άνθρωπο αυτό η μνήμη ενός απλού θύματος, ως δηλαδή κάποιου που υπέστη ένα δυστύχημα, όπως αυτά που συμβαίνουν στην παρακείμενη παραλιακή λεωφόρο. Διότι συμβολικά και κυριολεκτικά, ο 34χρονος δύτης από τη Βούλα διέσχισε τη λεωφόρο, αυτό το σύνορο μεταξύ της συμβατικότητας και της περιπέτειας, επιλέγοντας εμφατικά τη δεύτερη. Και πλήρωσε πολύ ακριβά το τίμημα της επιλογής του.
Δεν μπορεί κανείς παρά να φέρει στο νου τον μύθο του Ίκαρου, του νεαρού που θέλησε να δραπετεύσει από τη δεσποτική Κρήτη του Μίνωα ο οποίος απαγόρευε τη διέλευση από τη στεριά και τη θάλασσα. Ακολούθησε τον πατέρα του Δαίδαλο στο παράτολμο ταξίδι στον ουρανό, στον δρόμο προς την ελευθερία. Είχε κι αυτός πρωτόγνωρα μέσα στη διάθεσή του, μέσα που μπορούσαν να αλλάξουν τη φύση του ανθρώπου και τον έκαναν να λειτουργεί σαν πουλί. «Μια τέχνη βλαφτική» σχολίασε αιώνες πριν για τις επινοήσεις του Δαίδαλου ο Ρωμαίος ποιητής Οβίδιος, που συμπεριέλαβε την αρχαία ελληνική ιστορία στο διάσημο μυθολογικό του έργο Μεταμορφώσεις. Ο Ίκαρος κυνηγούσε τη φυγή, όμως «ξεθαρρεμένος» και «απ’ τ’ ουρανού σπρωγμένος τη λαχτάρα» παρασύρθηκε στα ύψη, ξεχνώντας τις οδηγίες του έμπειρου οδηγού πατέρα, ώσπου βρέθηκε μοιραία εκτεθειμένος στα στοιχεία της φύσης.
Δεν είναι ίσως τυχαίο που ο άτυχος 34χρονος είχε επιλέξει το επάγγελμα του χειριστή της πολιτικής αεροπορίας. Μια δήλωση ζωής που αψηφά τις ενστικτώδεις προφυλάξεις του ανθρώπου και εναποθέτει τη ζωή στις εγγυήσεις της τεχνολογίας. Στην τελευταία του κατάδυση έγινε ένας ανεστραμμένος Ίκαρος, που αντί για τον ουρανό κατευθύνθηκε στα βάθη της θάλασσας και των σπηλαίων της και βούτηξε σε απάτητα σημεία, σπρωγμένος από την ίδια, αιώνια έλξη της ελευθερίας και της ανακάλυψης. Είχε το οδυνηρό τέλος του μυθικού ήρωα, καθώς τον πρόδωσαν τα τεχνικά μέσα και από ψάρι επέστρεψε απότομα στην τρωτή και ευάλωτη φύση του ανθρώπου.
Οι συμβολισμοί σε αυτή την ιστορία δεν σταματούν. Το δεύτερο λιμανάκι της Βουλιαγμένης, όπου συνέβη το περιστατικό, είναι αυτό με το «μπαράκι του Λευτέρη». Κάθε καλοκαίρι από το πρωί ως αργά το βράδυ πλήθος επισκεπτών ταυτίζουν το συγκεκριμένο σημείο με μια σπάνια θερινή εμπειρία αναψυχής. Ο δύτης μας επέλεξε μια διαφορετική οπτική και στάση ζωής. Βούτηξε τον πιο κρύο μήνα του έτους, στην ανταριασμένη θάλασσα του Μαρτίου και αναζήτησε όχι την κοσμική διασκέδαση, αλλά την απόκοσμη ομορφιά του βυθού που αποκαλύπτει τα θέλγητρά της σε λίγους.
Κάθε Σαββατοκύριακο του χειμώνα θα συναντήσει κανείς σε όλα τα Λιμανάκια αυτή την ιδιαίτερη φυλή των δυτών που σε ομάδες βουτούν σε έναν κόσμο όπου βασιλεύει το σκοτάδι και η ησυχία. Η πιο εξτρίμ εκδοχή των καταδύσεων είναι η σπηλαιοκατάδυση και το πιο επικίνδυνο σημείο της χώρας γι’ αυτή τη δραστηριότητα είναι το κατά τα άλλα κοσμικό δεύτερο λιμανάκι. Εκεί δεσπόζει το λεγόμενο «πηγάδι».
Είναι ευρύτερα γνωστή η επικινδυνότητα του σημείου. Από το 1978, όταν τρεις νεαροί ερασιτέχνες Αμερικανοί δύτες έχασαν τη ζωή τους, το σημείο πήρε την επωνυμία «πηγάδι του Διαβόλου» και έχει πρωταγωνιστήσει πολλές φορές σε δημοσιεύματα και ντοκιμαντέρ. Τότε μπήκε στην μικρή είσοδο του σπηλαίου, 28 μέτρα κάτω από την επιφάνεια, ένα μεταλλικό πλέγμα. Αρκετά χρόνια αργότερα, ο διασώστης Χρήστος Μπαρούχας, τοποθέτησε μια υποβρύχια επιγραφή πάνω στο κάγκελο, το οποίο λόγω της διάβρωσης δεν έκλεινε πια παρά ένα τμήμα της εισόδου: «Πέρα από το σημείο αυτό δεν υπάρχει τίποτα να δεις που να αξίζει περισσότερο από τη ζωή».
Τον Σεπτέμβριο του 2018 η έμπειρη καταδυτική ομάδα του Αντώνη Γράφα αμφισβήτησε την παραπάνω προτροπή και πραγματοποίησε μια μεγάλη αποστολή για την κινηματογράφηση και τη χαρτογράφηση του υποθαλάσσιου σπηλαίου. Από την επιχείρηση αυτή προέκυψε ένα πολύ ενδιαφέρον βίντεο και ένας αναλυτικός χάρτης, μέχρι τα 140 μέτρα από την είσοδο όπου κατάφερε να φτάσει άνθρωπος ως σήμερα.
Το χαρακτηριστικό του σπηλαίου είναι το ρεύμα του νερού που έχει κατεύθυνση το εσωτερικό του. «Η ροή γίνεται πολύ δυνατή και τυρβώδης» περιέγραψε ο Αντώνης Γράφας που προειδοποιεί σε κείμενό του στην ιστοσελίδα του ότι «οι δύτες είναι έρμαια της δύναμής του για σχεδόν 2 μέτρα από την είσοδο». Το πιο συγκλονιστικό είναι το τέλος του κειμένου αυτού, στο οποίο η ομάδα δηλώνει ότι «σίγουρα το κλειστό σπήλαιο του Πηγαδιού είναι ένα μέρος στο οποίο θα ξαναταξιδέψουμε μόνο μέσω του βίντεό μας». Ο δύτης μας προχώρησε και ας του έλεγαν όλες οι ενδείξεις «σταμάτα».
Μπροστά στο θάνατο ενός νέου ανθρώπου είναι περιττές οι ηθικολογίες και τα γενικά διδάγματα. Περίσκεψη, θαυμασμός για μια τολμηρή προσωπικότητα και συμπαράσταση στην οικογένεια που άφησε πίσω.
