Ένα μοναδικό βιωματικό υλικό για μια απρόσιτη εποχή
Οι τελευταίες ημέρες του Αυγούστου σηματοδοτούν επετειακά τη λήξη του εμφυλίου πολέμου το 1949 στα βουνά της δυτικής Μακεδονίας και της Ηπείρου. Μια περίοδος που αντιμετωπίζεται ακόμη με επιφύλαξη και προκαταλήψεις, πολύ κοντινή και ταυτόχρονα εντελώς απρόσιτη.
Μια πρόσφατη επανακυκλοφορία ενός λησμονημένου βιβλίου από τις εκδόσεις Τόπος, προσφέρει μια πραγματικά σπάνια ματιά στον ψυχισμό των ηττημένων του εμφυλίου. Η συλλογή Αρματωμένα χρόνια γράφτηκε το 1954 από τον πολιτικό πρόσφυγα στη Ρουμανία και τη Ρωσία Μήτσο Αλεξανδρόπουλο. Στις ιστορίες αυτές που γράφονται κυρίως σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση, σαν σελίδες ενός παλιού ημερολογίου, μιλούν οι άνθρωποι που βρέθηκαν με ένα τουφέκι στον ώμο να πολεμούν τα αδέρφια τους. Ο συγγραφέας άλλωστε βρέθηκε ο ίδιος στις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας το 1948 και 1949, ως μαχητής και ως δημοσιογράφος, συγκεντρώνοντας ένα μοναδικό βιωματικό υλικό. Δεν είναι τυχαίο ότι ένας από τους ήρωές του κρατά πάνω ένα χοντρό σημειωματάριο όπου καταγράφει όλη την αντάρτικη ζωή του.
Το ενδιαφέρον είναι ότι σε αντίθεση με την καθιερωμένη κομματική λογοτεχνία, από τις σελίδες του Αλεξανδρόπουλου λείπει ο ηρωικός τόνος, η έπαρση και η αισιοδοξία που χαρακτήριζε τα έργα του σοσιαλιστικού ρεαλισμού. Οι ήρωες πονούν και πεθαίνουν, ταλαιπωρούνται και τσακίζονται. Αναπτύσσουν την ηθική τους, όχι χωρίς αντιφάσεις, αναζητούν το νόημα μιας πολύ σκληρής εποχής στη συλλογικότητα. Ήταν το δεύτερο βιβλίο του συγγραφέα, σε μια μεγάλη πορεία που άφησε λογοτεχνία και κριτική και κορυφώθηκε το 2001, όταν του απονεμήθηκε το Μεγάλο Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας για το σύνολο του έργου του.
Το βιβλίο εντάσσεται σε μια αξιόλογη σειρά των εκδόσεων Τόπος που επαναφέρουν στην κυκλοφορία «μικρά σε έκταση αλλά μεγάλα ως προς το εκτόπισμά τους κείμενα της νεοελληνικής λογοτεχνίας που περιέπεσαν σε κατάσταση λήθης», όπως αναφέρεται σχετικά. «Κείμενα κλασικά που η αειθαλής αξία τους επιτάσσει το ξαναδιάβασμά τους υπό το φως της εποχής μας».
