Καμιά φορά οι συζητήσεις στο Δημοτικό Συμβούλιο αποκαλύπτουν πόσο άρρηκτα δεμένα είναι τα μικρά λεγόμενα ζητήματα με τα μεγάλα. Πόσο η τοπική πραγματικότητα στην ουσία διαπλέκεται με τα παγκόσμια τεκταινόμενα. Στις 9 Φεβρουαρίου, η δημοτική αρχή Βάρης Βούλας Βούλας Βουλιαγμένης έφερε σε συζήτηση ένα σχέδιο προσαρμογής του Δήμου στην κλιματική αλλαγή. Μια μελέτη για την εκτίμηση των μεταβολών που φέρνει η άνοδος της θερμοκρασίας και η τακτική πλέον εμφάνιση έντονων καιρικών φαινομένων και για τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν ώστε οι επιπτώσεις από αυτά να αντιμετωπιστούν πιο αποτελεσματικά.
Υπήρξαν λοιπόν και δύο ψήφοι «κατά» του σχεδίου αυτού. Η απόρριψη προήλθε από την παράταξη της Λαϊκής Συσπείρωσης και το σκεπτικό της αξίζει να αναλυθεί, διότι παρόλο που αντιπροσωπεύει μια μειοψηφική λογική, στις απολήξεις του αυτό το σκεπτικό επικοινωνεί με μια γενικευμένη στάση ζωής: Την αποστροφή του βλέμματος από την πραγματικότητα της κλιματικής αλλαγής και την ηχηρή ή σιωπηρή αμφισβήτησή της.
Ο επικεφαλής της Λαϊκής Συσπείρωσης έλαβε το λόγο και μίλησε για την «πλάνη» της κλιματικής αλλαγής (χρησιμοποίησε μάλιστα τον όρο στα αγγλικά, «fallacy»). Δεν αρνήθηκε την ύπαρξη του φαινομένου ευθέως, αλλά θέλησε να θέσει μια εντελώς διαφορετική οπτική. Είπε ότι δεν πρόκειται για κάποιο φυσικό φαινόμενο, αλλά για μια καθαρά ανθρωπογενή παρέμβαση και πιο συγκεκριμένα για μια ευθύνη του μεγάλου κεφαλαίου. Έπειτα παρομοίασε την πράσινη ανάπτυξη με τα παιδικά παυσίπονα που έχουν «γεύση φράουλα», υπονοώντας ότι τα μέτρα κατά της κλιματικής αλλαγής που εφαρμόζονται σήμερα έχουν μια ευχάριστη και θετική όψη αλλά στην πραγματικότητα δεν θεραπεύουν τίποτα. Αντίθετα, γίνεται μια έντεχνη μεταφορά της ευθύνης στους εργαζόμενους για την υιοθέτηση των μέτρων και στην πραγματικότητα οι μεγάλες επιχειρήσεις δημιουργούν μεγάλες δουλειές («big business», όπως είπε). «Δεν έγινε η πρόσφατη πλημμύρα λόγω της κλιματικής αλλαγής», κατέληξε με έναν αξιωματικό λόγο που περιφρονεί συγκεκριμένα στοιχεία και επιχειρήματα.
Η αδράνεια ενώνει τον αντικαπιταλιστικό σκεπτικισμό για την κλιματική αλλαγή με την παθητική ατομική αδιαφορία για τις περιβαλλοντικές εξελίξεις
Δεν εισέπραξε λοιπόν αδικαιολόγητα ο επικεφαλής της Λαϊκής Συσπείρωσης το σχόλιο του Γρηγόρη Κωνσταντέλλου «βλέπω ότι προσχωρήσατε στις θέσεις του Τραμπ». Διότι τόσο οι αντιδραστικοί αρνητές της κλιματικής κρίσης όσο και οι αντικαπιταλιστές αρνητές της οικολογίας συμπίπτουν στο βασικό συμπέρασμα: Πιστεύουν ότι τα μέτρα μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα πρέπει να σταματήσουν. Στις ΗΠΑ η πολιτική αυτή σήμερα εφαρμόζεται με το σύνθημα «εξόρυξε, μωρό μου, εξόρυξε» («drill, baby, drill») που σηματοδοτεί την επάνοδο στα ορυκτά καύσιμα, στην Ελλάδα εκφράζεται με την εχθρική στάση απέναντι στην απολιγνιτοποίηση, την ηλεκτροκίνηση κ.λπ. πρωτοβουλίες που καταδικάζονται συλλήβδην ως νέες κερδοσκοπικές δραστηριότητες.
Είναι μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα ότι οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και η κλιματική κρίση έχουν τη ρίζα τους στο μοντέλο παραγωγής και κατανάλωσης προϊόντων που επικράτησε τους τελευταίους αιώνες σε όλο τον κόσμο και που αντιμετώπισε τους φυσικούς πόρους του πλανήτη με μια ακόρεστη δίψα για την αύξηση της παραγωγικότητας και την αποκόμιση κερδών. Είναι επίσης προφανές ότι στη ζυγαριά των ευθυνών για το κλίμα, το βάρος πέφτει στη μεγάλη βιομηχανία που καθόρισε τους όρους της παραγωγής και καθιέρωσε μέσω του μάρκετινγκ έναν συγκεκριμένο τρόπο ζωής.
Όμως ποια είναι η λύση στο σημερινό αδιέξοδο; Η πλατφόρμα που εκπροσωπεί η Λαϊκή Συσπείρωση προτείνει μια συνολική κοινωνική και πολιτική ανατροπή του παγκόσμιου συστήματος που λέγεται καπιταλισμός. Φταίει το σύστημα, άρα πρέπει να αλλάξει το σύστημα. Μέχρι τότε, υποστηρίζει η θέση αυτή, δεν υπάρχουν και πολλά να γίνουν. Και σε αυτό το σημείο είναι που επικοινωνεί ο αντικαπιταλιστικός σκεπτικισμός για την κλιματική αλλαγή με την παθητική ατομική αδιαφορία για τις περιβαλλοντικές εξελίξεις. Η αδράνεια αποκτά άλλοθι και η πράσινη μετάβαση ενοχοποιείται ως κομμάτι του αμαρτωλού συστήματος.
Μπορούμε πράγματι να προσδοκούμε μια δικαιότερη οργάνωση της κοινωνίας και της οικονομίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Αλλά μέχρι τότε η ατομική στάση μπορεί να αλλάξει κάποια δεδομένα. Η δραστική μείωση της κατανάλωσης ενέργειας στις δημόσιες και δημοτικές υποδομές και στα νοικοκυριά με την αξιοποίηση της νέας τεχνολογίας δεν ρίχνει τον καπιταλισμό – ίσως πράγματι τον ενισχύει. Αλλά η στάση αυτή στην κλίμακα μιας πόλης, μιας χώρας ή μιας ηπείρου μπορεί να γίνει ένα υπολογίσιμο μέγεθος με σοβαρό αντίκτυπο.
Η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και η αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δεν θα αλλάξει το πολιτικό σύστημα διακυβέρνησης, όμως μπορεί να μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Μπορεί να καταστήσει κάποιους πλουσιότερους, αλλά επίσης μπορεί να καθυστερήσει την κλιματική αλλαγή. Δεν θα κάνει σε πλανητικό επίπεδο μια οικογένεια, χίλια νοικοκυριά ή ένας Δήμος τη διαφορά, αλλά αυτή δεν είναι μια επαρκής δικαιολογία άρνησης κάθε μέτρου. Πόσω μάλλον όταν παγκόσμια παρατηρείται μια τάση ευαισθητοποίησης και υιοθέτησης ενός διαφορετικού μοντέλου, δεκτικού σε καθημερινές αλλαγές.
