Το ζήσαμε στη Βουλιαγμένη το 2017 και η ιστορία επαναλαμβάνεται εν μέρει στη Βούλα εννέα χρόνια μετά. Μια ακαθόριστη καχυποψία μπροστά στα έργα ανάπλασης ενός δημόσιου χώρου. Μια αδικαιολόγητη πρόσδεση με το δυσλειτουργικό και αντιαισθητικό, πλην γνώριμο παρελθόν της πλατείας. Μια άρνηση ότι τα έργα μπορεί να αποβούν θετικά. Και τέλος μια έλλειψη υπομονής και ανοχής στη σκόνη του εργοταξίου.
Στη Βουλιαγμένη κάποιοι κάτοικοι έφτασαν στα δικαστήρια για να σταματήσουν την ανάπλαση της πλατείας Νυμφών. Στη Βούλα οι αντιδράσεις για την ανάπλαση της πλατείας Ιμίων είναι πιο ήπιες, αν και δεν έλειψαν ούτε εκεί οι προτάσεις για νομικές ενέργειες. Είναι ένα ενδιαφέρον «σύνδρομο της πλατείας»: Βρίσκεται μια μερίδα πολιτών που καταγγέλλει τη δημοτική αρχή διότι θέλει να εκσυγχρονίσει κεντρικές υποδομές της πόλης.
Στην πραγματικότητα, η κριτική στη δημοτική διοίκηση Κωνσταντέλλου θα έπρεπε να εστιάζει στο ότι άφησε την πλατεία Ιμίων τόσα χρόνια στον αυτόματο, σε μια διευθέτηση του δημόσιου χώρου που έγινε πριν 30 χρόνια, για μια διαφορετική πόλη. Ότι προχώρησε καθυστερημένα στον αναγκαίο ριζικό αναπροσανατολισμό της φιλοσοφίας για τη χρήση του χώρου.
Μην ξεχνάμε ότι η Βούλα το 1996, επί Άγγελου Αποστολάτου, του Δημάρχου που βάφτισε τότε τα πεζοδρόμια της λεωφόρου Βασιλέως Παύλου «πλατεία Ιμίων», ήταν ένα απομονωμένο προάστιο των 18.000 μόνιμων κατοίκων (απογραφή 1991). Είχε μια περιορισμένη τοπική αγορά που εξυπηρετούσε κατά βάση τους περιοίκους.
Όμως στη Βούλα πλέον το 2026 κατοικούν μόνιμα σχεδόν τα διπλάσια άτομα (31.500 κατά την απογραφή του 2021). Η πλατεία της αποτελεί κέντρο του ενιαίου πια Δήμου Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης και δέχεται επισκέπτες από όλες τις δημοτικές ενότητες σε μια λειτουργία κέντρου μιας διευρυμένης ενιαίας πόλης.
Εννοείται ότι ο δημόσιος αυτός χώρος προσαρμόστηκε στις νέες ανάγκες που κλήθηκε να καλύψει. Οι επιχειρήσεις εστίασης πλήθυναν, τα τραπεζοκαθίσματα κατέλαβαν το μεγαλύτερο μέρος της πλατείας. Ελλείψει κεντρικού σχεδιασμού, κάθε επιχειρηματίας πρόβαλλε στο δημόσιο χώρο τις δικές του προσδοκίες και αισθητικές απόψεις, ανταποκρινόμενος φυσικά στη ζήτηση της αγοράς που δημιουργήθηκε, αλλά πρωτίστως κυνηγώντας το ατομικό συμφέρον.
Η δημοτική αρχή περιορίστηκε στον έλεγχο της λειτουργίας της πλατείας: Την τήρηση του ωραρίου, τα όρια των τραπεζοκαθισμάτων, την επιβολή φίλτρων στις καμινάδες. Έφτασε όμως η ώρα να ζυγίσει συνολικά το συμφέρον της πόλης και να κάνει ένα νέο σχεδιασμό. Απαιτήθηκε ένας σχεδιασμός που δεν θα υπηρετεί μεμονωμένα τις υπάρχουσες επιχειρήσεις, που σήμερα λειτουργούν, αύριο κλείνουν και αντικαθίστανται από άλλες, αλλά θα είναι προσανατολισμένος στις επόμενες δεκαετίες χρήσης του χώρου από τους πολίτες.
Και ο χρόνος των έργων; Δεν καθυστέρησε η παράδοση της πλατείας; Η πλατεία είναι ήδη λειτουργική εδώ και πολλές εβδομάδες, ενώ τα έργα ξεκίνησαν στα μέσα του Ιανουαρίου. Δεν έχει βέβαια την τελική της εικόνα. Πρόκειται όμως για χρόνο ρεκόρ δεδομένων των τεχνικών δυσκολιών που συνάντησαν τα συνεργεία αλλά και λόγω των ευρύτερων συνθηκών έλλειψης εξειδικευμένου τεχνικού προσωπικού στα έργα του Λεκανοπεδίου. Σε αρκετές περιπτώσεις απαιτήθηκε η συνεργασία και τρίτων φορέων για την επίλυση προβλημάτων που ανέκυπταν, ενώ και οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες ακύρωσαν κάποιες ημέρες εργασιών. Ένα έργο που βάσει των προδιαγραφών του έχει συμβατικό χρόνο παράδοσης 24 μήνες, σύμφωνα με τους πίνακες του ΤΕΕ, δόθηκε σε χρήση σε κάτι περισσότερο από 5 μήνες. Είναι εκτός πραγματικότητας η κριτική της καθυστέρησης.
Δεν επλήγησαν όμως κάποιες επιχειρήσεις; Πράγματι, κάποια εμπορικά καταστήματα σημείωσαν κάθετη πτώση του τζίρου τους κατά τις εβδομάδες που η πρόσβαση στην πλατεία ήταν δυσχερής. Τι θα μπορούσε να γίνει όμως; Θα μπορούσε ένας στρατηγικός δημοτικός σχεδιασμός για το πιο κεντρικό σημείο της πόλης να ματαιωθεί για τον λόγο αυτό;
Η δημοτική αρχή άλλωστε έδειξε μεγάλη ευαισθησία στα αιτήματα των επιχειρηματιών της πλατείας. Επιδίωξε επανειλημμένα τη διαβούλευση και τη συνεννόηση, υιοθετώντας σχεδόν πλήρως τα αιτήματα της μικρής αυτής κοινότητας ανθρώπων. Το έργο ανάπλασης θα είχε ολοκληρωθεί προ πολλού αν δεν εισακούγονταν οι «φωνές» των επιχειρηματιών που ζήτησαν επανειλημμένα αναβολή της έναρξης των εργασιών για να προλάβουν τη μια εποχική κίνηση μετά την άλλη.
Στην πιο πρόσφατη διαδικασία συνεννόησης, μέσα στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου, ο Γρηγόρης Κωνσταντέλλος δέχτηκε και προώθησε στον εργολάβο ακόμα και ένα αίτημα καθαρά τεχνικό, ως προς τη φορά κατεύθυνσης των συνεργείων. Το μόνο που δεν δέχτηκε ήταν το μηδενιστικό αίτημα «μην κάνετε τίποτα».
Φυσικά, η εικόνα σήμερα αδικεί το έργο. Δίνει ίσως τροφή στους μηδενιστές σας-τα-λεγα-κηδες του διαδικτύου που αισθάνονται προσωρινά δικαιωμένοι κρίνοντας από το ανοιχτό εργοτάξιο. Ωστόσο, η εμπειρία της πλατείας Νυμφών στη Βουλιαγμένη δείχνει ότι απαιτείται κάποιος χρόνος για ένα τέτοιο έργο ώστε να ωριμάσει. Και δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι τη νέα πλατεία Ιμίων μελέτησε και σχεδίασε η ίδια ομάδα που υλοποίησε και την πλατεία της Βουλιαγμένης.
