Στα 99 της χρόνια και έχοντας χορτάσει εμπειρίες και αναγνώριση έφυγε από τη ζωή η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ. Η τοπική κοινωνία γνώρισε από κοντά τη μεγάλη Ελληνίδα στη μεγάλη τελετή αναγόρευσής της σε επίτιμη δημότη Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης τον Μάρτιο του 2019 (είχε προηγηθεί το 2015 μια μεγάλη εκδήλωση του συλλόγου «Απολλωνία» όπου μίλησε με τηλεδιάσκεψη). Αυτό που προκύπτει από τις αναμνήσεις της πάντως, όπως τις διηγήθηκε το 2017, είναι πως η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ έχει πολύ στενούς δεσμούς με την πόλη.
Στο βιβλίο που εκδόθηκε το 2017 (και επανακυκλοφόρησε με την εφημερίδα Καθημερινή στις 22 Φεβρουαρίου) με τίτλο Μια ζωή χωρίς άλλοθι, είναι χαρακτηριστικό ότι τα μόνα ελληνικά τοπωνύμια που επανέρχονται στην αφήγησή της προς τον Γιάννη Μπασκόζο που επιμελήθηκε το κείμενο, είναι ο Βύρωνας, η πόλη της γέννησής της, και η Βουλιαγμένη, ο τόπος των διακοπών.
Διακοπές σε αντίσκηνο
Η Βουλιαγμένη και πιο συγκεκριμένα οι Φλέβες είναι ο τόπος μιας μικρής οικογενειακής καταστροφής, καθώς εκεί βούλιαξαν οι δύο βάρκες του πατέρα της, με τις οποίες λίγα χρόνια νωρίτερα είχε φτάσει η προσφυγική οικογένεια από τον Μαρμαρά στην Ελλάδα. Ήταν μια σημαδιακή ημέρα αυτή του ναυαγίου, 29 Αυγούστου 1926, η ημέρα γέννησης της μικρής Ελένης. Η ίδια θυμάται ότι στα 10 της χρόνια, το 1936, και συγκεκριμένα στις 4 Αυγούστου μετά την επιβολή της δικτατορίας Μεταξά, βρισκόταν στη Βουλιαγμένη «σε αντίσκηνο για ξεκαλοκαίριασμα». Και αφηγείται: «Ήμασταν οικογενειακά όλοι δημοκρατικοί, έρχεται ο πατέρας μου από τον Πειραιά όπου δούλευε και μας κάνει με το χέρι στο στόμα σουτ! Δεν καταλάβαινα πολύ καλά τι συνέβαινε. Μας εξήγησε ότι δεν πρέπει να μιλάμε πια για τον Βενιζέλο».
Στις θερινές αναμνήσεις της Βουλιαγμένης έχει τοποθετήσει η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ την πρώτη της αγάπη για τις ξένες γλώσσες: «Τα καλοκαίρια πηγαίναμε στη Βουλιαγμένη, μέναμε σε αντίσκηνο. Ο πατέρας μου είχε δέσει σχοινιά από το κλαδί ενός δέντρου και είχε φτιάξει μια κούνια για μένα. Μια μέρα μού έφερε ο πατέρας ένα βιβλίο –μόλις είχα αρχίσει να διαβάζω– το οποίο ήταν γαλλικό, με τον εύγλωττο τίτλο Πώς να μάθεις γαλλικά. Το εξώφυλλό του το έχω ακόμη μπροστά στα μάτια μου. Από κει άρχισα να διαβάζω τα γαλλικούλια μου για πρώτη φορά. Μόνη μου δηλαδή». Στους λόφους της Βουλιαγμένης η παραθερίστρια περπατούσε και συγκέντρωνε τα φυσίγγια που άφηναν στο έδαφος τα όπλα των κυνηγών. «Η Βουλιαγμένη ήταν τόπος κυνηγιού, έρχονταν οι κυνηγοί για τρυγόνια, μπεκάτσες και άλλα πτηνά» αναφέρει στις αναμνήσεις της. Εκείνη έκανε συλλογή από τα πολύχρωμα φυσίγγια, τις «σκοτώστρες» όπως τις αναφέρει που τα μετέτρεπε σε μικρά βάζα βάζοντας λουλούδια.
Μια τρυφερή ανάμνηση από τα χρόνια εκείνα αποκαλύπτει πόσο απομονωμένη ήταν η περιοχή τότε. «Λάτρευα τον πατέρα μου», αφηγείται και συνεχίζει: «Όταν παραθερίζαμε στη Βουλιαγμένη αυτός ερχόταν για το Σαββατοκύριακο με το λεωφορείο της γραμμής. Έπαιρνα λοιπόν ένα σκαμνάκι και πήγαινε μία ώρα πριν, τουλάχιστον, και περίμενα στη στάση να έρθει το λεωφορείο που θα τον έφερνε. Για να περάσει η ώρα είχα μάθει να μετρώ τα αυτοκίνητα. Θυμάμαι ακόμη ότι σε μία ώρα, επτά με οκτώ το απόγευμα, είχαν περάσει μόνο 67 αυτοκίνητα». Θυμόταν επίσης ακριβώς το σημείο όπου στηνόταν η σκηνή τους «κάτω από κάτι δέντρα, ήταν λίγο μετά την είσοδο στη Βουλιαγμένη». Καμιά φορά όμως η σκηνή τοποθετούνταν στο «απέναντι» σημείο για να είναι πιο κοντά στη Βάρκιζα: «Η παρέα των αδερφών μου ήταν μεγάλη και σε αυτήν υπήρχαν και Βαρκιζιώτες – θυμάμαι ανέβαιναν απ’ το βουνό και πέφτανε από την άλλη μεριά, να τους βρουν στην Βάρκιζα». Και όταν τα οικονομικά της οικογένειας βελτιώθηκαν, τότε νοίκιαζαν «μια παράγκα πάνω από τον Άγιο Παντελεήμονα». Εκεί θα την βρει άλλη μία σημαντική στιγμή της ελληνικής ιστορίας: Ο τορπιλισμός της «Έλλης» και τα σύννεφα του πολέμου. Ήταν 15 Αυγούστου 1940.
Ο αποχαιρετισμός του Δημάρχου
Για μια «ξεχωριστή σχέση βαθιάς εκτίμησης και ουσιαστικής συνεργασίας» έκανε λόγο ο Γρηγόρης Κωνσταντέλλος στο αποχαιρετιστήριο σημείωμα που δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μετά την είδηση του θανάτου της Ελένης Γλύκατζη Αρβελέρ, δηλώνοντας ότι ήταν τιμή του που την γνώρισε. Και συνέχισε: «Είχα την τιμή να συνεργαστώ πολλές φορές μαζί της και κάθε συνάντηση αποτελούσε πηγή γνώσης, έμπνευσης και προβληματισμού.
Το 2019, με ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, την ανακηρύξαμε επίτιμη δημότη του Δήμου Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης. Ήταν το ελάχιστο που μπορούσαμε να κάνουμε για μια κορυφαία Ελληνίδα, που τίμησε την πατρίδα μας διεθνώς με το έργο, το ήθος και τη διαδρομή της. Η σκέψη της ήταν οξυδερκής, ο λόγος της καθαρός και θαρραλέος, η παρουσία της επιβλητική αλλά ταυτόχρονα ζεστή και ανθρώπινη. Υπηρέτησε την επιστήμη, τον πολιτισμό και την Ελλάδα με αφοσίωση και αξιοπρέπεια. Η παρακαταθήκη της θα παραμείνει ζωντανή και για εμάς θα αποτελεί πάντα σημείο αναφοράς και ευθύνης».
